Waterschap Brabantse Delta
Historie Waterschap Land van Nassau
Het waterschap Brabantse Delta ontstond per 1 januari 2004 door het samenvoegen van de waterschappen Scheldekwartier, Land van Nassau, Mark en Weerijs, Dongestroom, het Hoogheemraadschap West-Brabant en het nooit eerder onder een waterschap gevallen grondgebied van de gemeente Roosendaal. Door deze fusie ontstond een organisatie met een werkgebied vanaf de Belgisch/Zeelandse grens tot Alphen-Caam/Tilburg/Heusden met een grootte van meer dan 170.000 hectare, 810.000 inwoners verspreid over 21 gemeenten.
Het waterschap bestaat uit voormalige polders en/of waterschappen, waarvan de oorsprong teruggaat tot de Sint Elisabethsvloed van 1421, toen reeds bestaande inpolderingen en andere lager gelegen gebieden overstroomd werden. Nadat de heren van Breda en Bergen op Zoom in 1458 het gebied dat zij samen bestuurden verdeeld hadden, werd door hen het terugwinnen van het verlorene in de vorm van grotere en kleine polders ter hand genomen en per polder een bestuurlijke organisatie opgezet. In de kleinste polders bestond dat vaak slechts uit de grootste grondeigenaar, in de grotere kwam een formeel bestuur, bestaande uit een dijkgraaf en ingelanden. De polders fuseerden, scheidden af en gingen samenwerkingsverbanden aan al naar gelang het de besturen uitkwam. Halverwege de 19e eeuw greep het Rijk in en stelde eisen aan de polders (nu werd ook het begrip waterschap gebruikt), de besturen en het gebied. Spoedig begon een proces van samenvoeging van de kleinste waterschappen om zo tot een meer slagvaardig bestuur te komen, een proces dat tot aan de dag van vandaag doorgaat.
De oorspronkelijke taken van de eerste polders, na de bedijking en ontginning, waren het droog houden van de polder, het waterpeil op een aanvaardbare hoogte houden en de bereikbaarheid van de afzonderlijke percelen land voor de eigenaren c.q. gebruikers. Dit werd gedaan door dijkonderhoud, gecontroleerde water aan- en afvoer via het bemalen van de polder en het onderhoud van de waterlopen en wegen. De taken zijn in de 20e eeuw aanzienlijk veranderd. Naar aanleiding van de watersnoodramp in 1953 is het beheer van de afzonderlijke waterschapsdijken die tevens een zeewaterkerende functie hadden opgedragen aan hoogheemraadschappen. Ten gevolge van de laatste samenvoeging is deze taak weer een onderdeel van het huidige waterschap geworden. Het wegenonderhoud is in de loop van de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw overgedragen aan gemeenten. Door water-, lucht- en bodemverontreiniging en aantasting van het grondwater kwam de nadruk meer op milieugebied te liggen. Ook landschapbeheer werd een taak, want door de te ver doorgevoerde intensivering van de landbouw was het landschap geheel verschraald. Via technische middelen werd geprobeerd de natuur steeds meer buiten spel te zetten. Helaas hernam de natuur zijn rechten en bleek dat te grote rationalisering evenveel problemen opriep als oploste. Tegenwoordig zijn de meeste waterschappen van mening dat alles zoveel mogelijk langs natuurlijke weg moet lopen en de mens zo min mogelijk moet ingrijpen. Dit botst wel eens met de economische wensen.
HOME/Waterschap Land van Nassau/ toegankelijkheid
Voor het waterschap Brabantse Delta heeft historicus en cartograaf dr. Jan van den Noort in het kader van een vooronderzoek naar de mogelijkheden van een regionale waterstaatsgeschiedenis de verblijfplaats van de bronnen en de toegankelijkheid daarvan geïnventariseerd. De archieven zijn opgeslagen in vier verschillende archiefbewaarplaatsen en al dan niet middels inventarissen toegankelijk. Als gevolg van de vele fusies van waterschappen in het verleden zijn vanaf de middeleeuwen vele tientallen polders en waterschappen actief geweest. Om een duidelijk overzicht daarvan te verkrijgen heeft hij een cartografische ontsluiting van het gebied van het waterschap Brabantse Delta samengesteld. Via deze link komt u terecht op de 'OPEN KAART'-pagina van Jan van den Noort en kunt u vervolgens het overzicht en bestaande gedigitaliseerde inventarissen raadplegen c.q. downloaden/kopiëren.